TURISTIČKI PUTOKAZ, MAJ 2011. - DVORSKI KOMPLEKS NA DEDINJU OTVOREN ZA POSETIOCE

SAOPŠTENJE KANCELARIJE
NJ.K.V. PRESTOLONASLEDNIKA
A L E K S A N D R A II

Turistički putokaz, maj 2011.
Dvorski kompleks na Dedinju otvoren za posetioce
SJAJ SRPSKOG DVORA
Dvorski kompleks na vrhu Dedinjskog brda, okružen gustom
šumom, prostire se na 134 hektara uređenih parkova, koje je projektovao
francuski arhitekta Eduar Andre
U Londonu je nezaobilazna turistička stanica Bakingemska
palata, u Parizu dvorac Versaj, a u Beogradu bi to mogao da bude Dvorski
kompleks na Dedinju. Zanimljiva istorija, vezana za njegove stanare, od Kralja
Aleksandra, preko Generala Lera i Josipa Broza, do Prestolonaslednika
Aleksandra, mnogobrojni vredni umetnički predmeti, lepota prostora… razlozi su
koji su doveli do odluke Prestolonaslednika Aleksandra Karađorđevića da, u
saradnji sa Turističkom organizacijom Beograda, dvorske kapije širom otvori za
turističke posete.
Dvorski kompleks na vrhu Dedinjskog brda, okružen gustom
šumom, prostire se na 134 hektara uređenih parkova, koje je projektovao
francuski arhitekta Eduar Andre. Izgradio ga je Kralj Aleksandar I Karađorđević.
Izgradnja je trajala od 1924. godine, kada je započeta izgradnja Kraljevskog
dvora pa sve do 1937. godine, kada je završen Beli dvor.
KRALJEVSKI DVOR
Većina stanovnika Beograda, kad prolaze rakovičkim putem ili
kroz Košutnjak, za veliku belu zgradu na vrhu brda misle da je to „Beli dvor”.
Zgrada koja se vidi spolja je u stvari Kraljevski dvor. Građena je od 1924. do
1929. godine u srpsko-vizantijskom stilu. Fasada je od belog mermera sa ostrva
Brač pa upravo belina te zgrade navodi neupućene da pomisle da je u pitanju Beli
dvor. Oko ove zgrade podignute su pergole, parkovske terase, bazeni, paviljon i
koncertna terasa.
Ulaskom u Kraljevski dvor ulazite u svet kulture i umetnosti.
U svim prostorijama na zidovima se nalaze slike i tapiserije izuzetne vrednosti.
U prizemlju se nalaze velika trpezarija, biblioteka sa velikim brojem raritetnih
knjiga, Plavi salon koji je namešten po ugledu na francuske salone 18. veka i iz
koga se izlazi na veliki plato-terasu, Zlatni salon u kojem se nalaze slike
italijanskih majstora. Tu su smeštene škrinje koje su Kralj Aleksandar i
Kraljica Marija dobili na poklon za venčanje.
Na spratu su privatne odaje kraljevske porodice. Podrum
Kraljevskog dvora je priča za sebe. Spuštajući se mermernim stepeništem imate
utisak da ulazite u svet bajki. Svi svodovi i zidovi oslikani su i dekorisani
motivima iz bajke o žar-ptici. Prostor iz kojeg se ulazi u sve druge prostorije
je u narandžastim i crvenim tonovima. Sa leve strane je Soba šapata, koja je
služila za poverljive razgovore vladara. Da bi se obezbedila potpuna diskrecija
i onemogućilo prisluškivanje, vladari koji živeli u ovom prostoru sa sobom su
nosili ključ od fontane na zidu čiji je žubor vode pokrivao glasove.

Današnja Bilijar sala nekad je služila kao vinski podrum gde
su se čuvala arhivska vina iz celog sveta. Posebno mesto su zauzimala vina sa
Oplenca iz Kraljevih vinograda. Na svodovima ove prostorije rukom umetnika
nacrtana je i ispisana srpska narodna pesma „Ženidba Cara Dušana”.
Najinteresantnija prostorija u podrumu Kraljevskog dvora svakako je bioskopska
dvorana, koja je u zelenim tonovima. Nekada se, kad je izgrađena ova bioskopska
sala, iza bioskopskog platna nalazio klavir sa pianistom koji je pratio filmske
projekcije pošto je sala izgrađena u eri nemih filmova. Pored ove sale nalazi se
i mala Klub sala u kojoj je sto sa 4 stolice i koja je služila za kartanje i
opušenu zabavu.
DVORSKA CRKVA
Pored Kraljevskog dvora, povezana hodnikom sa kolonadama,
nalazi se dvorska crkva posvećena prvom Hristovom Apostolu, Andreju Prvozvanom,
krsnoj slavi kraljevske porodice. Crkva je građena po ugledu na crkvu manastira
Svetog Andreja iz 1389. godine na Tresci u Makedoniji. Oslikana je kopijama
fresaka iz najpoznatijih srpskih manastira. Za vreme vladavine komunizma freske
i ikonostas su delimično oštećeni i na njima se vide tragovi Ijudske obesti.
Shodno ideologiji tog vremena, Dvorska crkva je služila kao
magacin povrtarske opreme, da bi je povremeno prikazivali kao crkvu prilikom
dolaska svetskih državnika koji su imali potrebu za verskim obredima, tako da su
u njoj bili episkop Makarijos, car Haile Salasije i mnogi drugi.
HRANA STIŽE PODZEMNIM HODNIKOM
Pored zgrade Kraljevskog dvora nalazi se zgrada u kojoj se
nalaziia dvorska kuhinja i sobe za dvorsku poslugu. Tu se spremala hrana za
kra-Ijevsku porodicu i njihove goste, koja se u dvor donosila podzemnim hodnikom
dugačkim 83 metra. Ovakvu organizaciju spremanja i posluženja hrane osmislio je
Kralj Aleksandar zbog toga što nije hteo da mu se mirisi iz kuhinje šire po
prostorijama u kojima boravi.
BELI DVOR
Izgradnja Belog dvora trajala je tri godine (1934 – 1937).
Prvobitno je planiran kao rezidencija za Prinčeve Tomislava, Pavla i Petra, da
bi posle ubistva Kralja Aleksandra u Marseju, postao zvanična rezidencija
kraljevske porodice. Ovu zgradu projektovao je arhitekta Aleksandar Đorđević u
klasicističkom stilu. Prizemlje u kojem se nalazi veliki svečani hol i niz
salona sa bibliotekom i svečanom trpezarijom prevashodno je služilo za velike
prijeme i posete stranih kraljevskih porodica i državnika. Na spratu je pet
velikih apartmana za goste. Ovu zgradu su proslavili bivši predsednici Josip
Broz Tito i Slobodan Milošević. Tito je u ovoj zgradi primao sve najveće svetske
državnike, dok je vreme Miloševiča ostalo
upamćeno po kanabetu na kojem su sedeli svi oni koji su sa njime pregovarali o
sudbini Srbije. Odomaćeni naziv u narodu za ceo kompleks je „Beli dvor” a tek se
otvaranjem za javnost Dvorskog kompleksa saznalo da se taj naziv odnosi na
najmlađu zgradu u okviru kompleksa.
UMETNIČKA ZBIRKA
Kad uđete u Dvorski kompleks svuda ćete videti brojna
umetnička i književna dela neprocenjive vrednosti. Vreme i burni istorijski
događaji učinili su svoje, tako da veliki deo umetničke kolekcije i knjiga
nedostaje. Međutim, sačuvano i spaseno govori o kulturi, obrazovanju i bogatstvu
kraljevske porodice koja je predano skupljala ovo blago. Mnogobrojna su dela
slikara, vajara i primenjenih umetnika, koja se ovde nalaze: Jakopo Palma il
Vekio, Simon Vu, Rembrant, Andre Alovađo, Bjađo dAntonio, Đuzepe Grasija,
Ogisten Pažu, Ivan Meštrović, Paja Jovanović, Toma Rosandić, Frano Kršinić,
Vlaho Bokovac…
LJUBAZNI DOMAĆINI
Nedavno se u toku novinarskog obilaska iznenada, bez najave,
pojavio Prestolonaslednik Aleksandar Karađorđević. Dobro raspoloženi
Prestolonaslednik pokušao je u direktnom razgovoru da opusti atmosferu među
iznenađenim novinarima, ali raspoloženje se bitno popravilo tek dolaskom
princeze Katarine, koja je vedrim duhom i šalama na račun svog supruga darivala
osmeh na lice svim prisutnima.
ČETIRI TERMINA NEDELJNO
Obilasci Kraljevskog i Belog dvora organizovani su uz pratnju
profesionalnih turistiekih vodiča koji posetioce upoznaju sa istorijom,
umetnošću i kulturom u prijatnoj dvočasovnoj Setnji Dvorskim kompleksom.
Dvorski kompleks je otvoren za javnost svake subote i nedelje
od 9. aprila do 31. oktobra u dva redovna termina, od 11 i od 14 časova. Takođe
postoji mogućnost organizacije grupnih poseta tokom radnih dana uz prethodnu
najavu. Ulaznica uključuje organizovan autobuski prevoz sa Trga Nikole Pašića.
Postoji mogućnost organizovanja vanrednih obilazaka uz prethodnu najavu
Kancelariji Prestolonaslednika Aleksandra II na 011/ 306 4014 ili
[email protected]
Za sve informacije i rezervacije posetioci se mogu obratiti
Turističkom informativnom centru u Beogradu, Knez Mihailova 6, 11000 Beograd,
odnosno na telefone 011/328-18-59 i 011/262-92-53 (fax). Kontakt osoba: Anđelka
Vuković, el.pošta:
[email protected];
Škole, studentske organizacije i penzionerska udruženja
zainteresovana za posetu Dvorskom kompleksu mogu se najaviti direktno
Kancelariji Nj.K.V. Prestolonaslednika Aleksandra na telefon 011/306-4014 ili
putem elektronske pošte
[email protected]
Broj ljudi u grupi je ograničen na 50.